ب : نظریات ناظربر قدرت رسانه ها32
ج : نظریات ناظر برهوش مخاطبان34
گفتار دوم : نظریات مربوط به واکنش اجتماعی در جرم شناسی و نقش رسانه ها………………………….36
گفتار سوم : نقش جرم شناختی رسانه در گسترش بزهکاری در میان اطفال.38
گفتارچهارم : جرایم ارتکابی متأثر از اخبار منتشره در رسانه ها………………………………………………….. 45
مبحث سوم : اهرم ها وراهکارهای موجود برای کنترل نقش جرم زای رسانه ها 46
گفتار اول : بسترهای قانونی کنترل فعالیت رسانه ها45
الف : قوانین حاکم بر رسانه های نوشتاری47
ب : قوانین حاکم بر رسانه های دیجیتال49
ج : قوانین حاکم بر رسانه های سمعی وبصری50
د : قوانین حاکم بر صدا و سیما………………………………………………………………………………………………52
ه : قوانین حاکم بر تبلیغات……………………………………………………………………………………………………. 53
گفتار دوم: راهکار های کیفری ومعایب آن55
گفتار سوم : راهکارهای غیر کیفری59
نقش رسانه ها در پیشگیری از وقوع جرم60
مبحث اول : نقش رسانه ها در پیشگیری اجتماعی از جرم62
گفتار اول : جرایم خشونت آمیز وپیشگیری اجتماعی به کمک رسانه ها62
گفتار دوم : جرایم اقتصادی ونقش رسانه هادر توانمند سازی جامعه برای پیشگیری از آنها65
مبحث دوم : نقش رسانه ها در پیشگیری فنی یا وضعی از وقوع جرم در تعامل با نظام عدالت کیفری
و ارتقای فرهنگ حقوقی66
گفتار اول : رسانه ها و پیشگیری وضعی از جرایم مالی و اقتصادی66
بند اول : آگاه سازی بزه دیدگان بالقوه برای تقویت سیبل های مجرمانه66
بند دوم : نقش رسانه در ایجاد شفافیت بیشتر به عنوان عامل پیشگیری از بزهکاری اقتصادی67
گفتار دوم : پیشگیری وضعی از جرایم متعارف و خشونت آمیز به کمک رسانه ها67
گفتار سوم : نقش پیشگیرانه رسانه از طریق تعامل با نظام عدالت کیفری68
بند اول : نقش رسانه ها درتعامل و همکاری با نظام عدالت کیفری68
بند دوم : انتشار روند محاکمات و آگاه سازی عمومی نسبت به فعالیت نظام عدالت کیفری68
بند سوم : انتشار احکام محکومیت و نحوه مجازات بزه کاران و تأثیر آن در باز دارندگی از وقوع جرم 70
گفتار چهارم : نقش رسانه در روشن سازی و ایجاد فرهنگ قانونی70
نتیجه گیری و پیشنهادات72
منابع ومأخذ76
چکیده :
در عصر حاضر مهم ترین ابزار فعالیت های فرهنگی، رسانه های جمعی است که نقش آنان در بزهکاری و پیشگیری از جرم مورد توجه جرم شناسان، جامعه شناسان، روانشناسان و متولیان نظم و امنیت اجتماعی قرار گرفته است. برخی جنبه های زیان بخش این پدیده را در نظر گرفته و آنها را عوامل مؤثر تبهکاری به شمار آورده اند و برخی دیگر اثرات مطلوبشان را مطالعه نموده و از آنها به عنوان عوامل مفید نام برده اند. یکی از گروه هایی که می توان تأثیر رسانه بر آنها را مشاهده نمود کودکان می باشند. مطالعات انجام شده در زمینه تأثیر تلویزیون بر کودکان این واقعیت را بیان می کند که بین تماشای تلویزیون توسط کودکان و واکنش ها و رفتارها و نگرش های آنان ارتباط مستقیم وجود دارد. کودکان با تماشای شگردهای شخصیت مورد علاقه خود و با توجه با دلایل خاص اجتماعی و روانی بدون درک نمایشی بودن عمل، دست به ارتکاب جرم و جنایت می زنند. البته علاوه بر تأثیر رسانه بر وقوع جرم در گروه های مختلف، جنبه آگاهی بخشی آن را نمی توان از نظر دور داشت. رسانه می تواند با اطلاع رسانی به بزه دیدگان بالقوه آن ها را تقویت نموده و نسبت به ترفند های ارتکاب جرم از سوی مجرمین آگاه کند. متعاقب آگاه سازی بزه دیدگان بالقوه و توانمند شدن آنان در برابر حربه ها وترفند های بزهکاران فرصت های مجرمانه از بین خواهد رفت.
با توجه به تأثیر عمیق رسانه باید راهکارهایی نیز جهت کنترل دست اندرکاران ساخت برنامه ها در نظر گرفت. اولین موردی که به ذهن متبادر می شود راهکار کیفری است. با توجه به مطالعات انجام شده به نظر می رسد این عمل صرفاًموجب خواهد شد تا رسانه محافظه کارتر شده و به بیان حقایق نپردازد.
در یک فضای سالم و آزاد حرفهای، رسانه های جمعی به عنوان یکی از کارآمدترین نهادهای اجتماعی توان این را خواهند داشت که با اتخاذ روشهایی از جمله انتشار، تولید و پخش مطالب و برنامه های آموزنده برای عموم مخصوصاً کودکان و نسل جوان، معرفی انواع چالش های اجتماعی و فرهنگی و هشدار به قربانیان بالقوه آسیبهای اجتماعی، زمینههای رشد بزهکاری را کاهش دهند. همچنین، اقداماتی نظیر انتشار مصاحبههای روشنگر، اطلاعرسانی درخصوص نتایج تحقیقات جرمشناسی و سایر علوم اجتماعی و یا تهیه گزارش از فرایندها و واقعیات نظام قضایی و انعکاس نظرات متخصصان، ترویج بیشتر حس قانونمندی و آشنایی افراد با صور جرم، راهکارهای پیشگیری و مقابله با آن و مجازات های تعیین شده از سوی محاکم و مخصوصاً نظارت بر روند برگزاری محاکمات، همگی آثار مفید انکارناپذیری در بهبود عملکرد نظام عدالت کیفری به دنبال خواهد داشت و مجموعاً به حذف رویههای نادرست و جرمزا کمک خواهد کرد. برای تحقق این مهم، به نظر می رسد آموزش خبرنگاران رسانه ها در زمینه ی مسایل وموضوع های حقوقی وقانونی مربوط به جرم و بزهکاری و نیز دسترسی مطبوعات به اطلاعات مربوط به دعاوی، محاکم و پروندهها و فراهم آوردن امکان برقراری ارتباط آزاد خبرنگاران با قضات و کارشناسان حقوقی از سوی دستگاه قضایی بتواند مفید باشد. متقابلاً، لازم است رسانهها نیز با درک اهمیت و حساسیت موضوع پیشگیری از جرم و عدالت کیفری، از سطحیگرایی و ارائه اطلاعات نادرست و ناقص به مخاطبان خودداری کنند و سازوکارهای معقولی برای ایفاء رسالتهای پرارج خود بیندیشند.
واژگان کلیدی :
رسانه، بزهکاری، پیشگیری، بزهکار، بزه دیده
مقدمه:
الف: طرح مسئله و ضرورت انجام پژوهش :
باتوجه به توسعه فناوری های ارتباطی، سرعت انتشار پیام های رسانه ای، تنوع محتوایی وکارکردهای متفاوت آن کمتر کسی یافت می شود که به قدرت اسطوره ایی این پدیده قرن حاضر اذعان نداشته باشد. این فناوری با مظاهر فریبنده خود جوامع را تحت سلطه قرار داده و جهان را به دهکده کوچکی تبدیل نموده که اخبار و اطلاعات به سرعت در سراسر آن منتشر می شود.
در عصر ارتباطات جامعه شناسان ومتفکران اجتماعی به تأثیر رسانه ها و وسایل ارتباط جمعی در کنترل انحرافات وگسترش امنیت اجتماعی اشاره کرده اند. جرم شناسان نیز معتقدند این ابزار در پرورش یا انحراف افکار عمومی نقش مهمی را ایفا می کند وبهترین وسیله برای روشن شدن اذهان وافکار عمومی است. رسانه های جمعی به عنوان یکی از کارآمدترین نهادهای اجتماعی توان این را خواهند داشت که با اتخاذ روش هایی از جمله تولید وپخش برنامه های آموزنده برای معرفی انواع چالش های اجتماعی، فرهنگی وهشدار به قربانیان اجتماعی و همچنین برنامه های آموزنده در راستای برنامه هدایت کودکان اجتماع وتولید وپخش آثاری برگزیده از مصاحبات، تحقیقات ویا بازدیدهای انجام شده از نظام قضایی و متخصصان آن برای ترویج بیشتر حس قانون مندی وآشنایی افراد باصور جرم ومجازات های تعیین شده از سوی دولت، سعی در کنترل اوضاع واصلاح بسترهای جرم زای جامعه داشته باشند.
بنابراین معرفی وشناساندن بزهکاری، مصادیق وروش های انجام آن وآموزش راهکارهای مقابله منطقی وآگاهانه در حوزه پیشگیری از جمله فعالیت هایی است که دست اندرکاران اجرایی کشور باید همواره برآن تاکید داشته و رسانه نیز می تواند با استفاده از ظرفیت های موجود خود، تحقق این آرمان هوشمندانه بشری را تسهیل ویاری نماید.
ب : اهداف پژوهش :
از آنجاییکه رسانه ها در زندگی افراد تأثیر داشته با برشمردن نقش رسانه ها در بزهکاری، روش های پیشگیری از ارتکاب جرم در رسانه معرفی تا شاید بتوان نقش جرم زای این فناوری را در جامعه کاهش داد. از طرفی از آنجاییکه بیشترین مخاطبین رسانه ها اطفال می باشند و به علت نفوذ زیاد رسانه بر روی این افراد یک گفتار از پایان نامه حاضر را به این قشر اختصاص داده شده تا با ارائه راهکارهای لازم از ارتکاب جرم از سوی این افراد پیشگیری نماییم .
ج : پرسشهای اصلی
1- رسانه به عنوان بستر وقوع جرم می تواند موجب وقوع چه جرایمی شود ؟
2- کارکردهای جرم زای رسانه در چه قشری بیشتر است و چرا ؟
3- رسانه چگونه می تواند به عنوان ابزاری برای پیشگیری از وقوع جرم عمل کند ؟
د : فرضیات اصلی
با توجه به سئوالات مطروحه در تحقیق حاضر، به بیان فرضیاتی پرداخته می شود تا با تجزیه و تحلیل این فرضیه ها، نتایج نهایی تحقیق اخذ گردد :
1- رسانه می تواند بستری برای وقوع جرایمی نظیر جرایم علیه اشخاص، اموال و مالکیت و جرایم اقتصادی باشد.
2- نقش جرم زای رسانه بیشتر در مورد کودکان به دلیل نداشتن آگاهی و تجربه لازم و عدم شناخت صحیح در انطباق دادن داده ها ودلایلی از این دست می باشد.
3- رسانه از طریق آموزش بزه دیدگان بالقوه جهت مقاوم سازی در برابر بزهکاران و همچنین با نمایش کیفر هایی که برای مجرمان در برابر تخلف و تخطی از قانون در نظر گرفته شده است، می تواند در کاهش جرم تأثیر گذار باشند.
ه : روش انجام پژوهش
روش انجام این پژوهش بر مبنای روش کتابخانه ای است. جهت دستیابی به منابع مطالعاتی علاوه بر کتابخانه شخصی خود، از کتاب ها و منابع علمی دیگر، کتابخانه ملی، کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری، بابل، دامغان، و همچنین کتابخانه دادگستری گلستان و مازندران، دفتر پیشگیری از جرم استان مازندران، کتابخانه دفتر تحقیقات کابردی نیروی انتظامی استان مازندران، کتابخانه عمومی ابن شهر آشوب ساری، کتابخانه کانون وکلای دادگستری استان مازندران و در این میان نیز از سایت ها معتبر اینترنتی بهره جسته شد.
و : سوابق انجام پژوهش :

در رابطه با نقش رسانه بیشتر در زمینه جامعه شناسی و روانشناسی صحبت شده است. اما از دیدگاه حقوقی و بررسی نقش رسانه در بزهکاری افراد و چگونگی پیشگیری از جرایم از طریق رسانه صرفاً رضا مظلومان در کتاب خود تحت عنوان رادیو و تلویزیون و جرم در سال 1355، رضا مرادی مدیران در کتابنقش رسانه ها در بزهکاری و پیشگیری از وقوع جرم در سال 1391، و همچنین اصحاب حبیب زاده ، حسین افخمی، محمد رضا نادر پور در مقاله بررسی نقش دوگانه رسانه های جمعی در پیشگیری و وقوع جرایم در فصلنامه علمی پژوهشی انتظام اجتماعی درسال1388 به بررسی ا در رابطه با این موضوع پرداخته اند.
ز : تقسیم بندی وسازماندهی مطالب :
به لحاظ کلی بودن تحقیق و گستردگی مباحث مورد نظر، گنجاندن این مباحث در یک چهارچوب منسجم چندان ساده به نظر نمی رسد. با این حال، این تحقیق در دو فصل اصلی می باشد. علت این تقسیم بندی ارائه هر چند بیشتر و مناسب تر مطالب موجود در خصوص موضوع تحقیق می باشد. فصل اول که تبیین مفاهیم پایه ای و نقش رسانه ها در پیدایش و گسترش بزهکاری می باشد به مفاهیمی ابتدایی همچون جرم، انحراف، جرم شناسی، مفهوم و انواع پیشگیری، مفهوم رسانه در جهت آگاهی بیشتر خواننده و همچنین کارکردهای فرهنگی و اجتماعی رسانه در جوامع امروزی و بررسی نظریات موجود در باب رسانه و اهرم ها و راهکارهای موجود برای کنترل نقش جرم زایی مورد بررسی قرار گرفته است. در فصل دوم نقش رسانه در پیدایش و گسترش بزهکاری از طریق آگاه سازی بزه دیدگان و ایجاد شفافیت بیشتر و همچنین نقش پیشگیرانه رسانه از طریق تعامل با نظام عدالت کیفری و ارتقای فرهنگ حقوقی مورد بحث قرار گرفته است .
ح : مشکلات وچالشهای انجام پژوهش
مهم ترین مشکل و مانعی که در جمع آوری و نگارش این تحقیق وجود داشت؛ فقر منابع کافی در رابطه با نقش رسانه در بزهکاری و پشگیری به عنوان یک نقیصه جدی می باشد.
تبیین مفاهیم پایه ای و نقش رسانه های همگانی در پیدایش وگسترش بزهکاری
فصل اول : تبیین مفاهیم پایه ای
قبل از ورود به بحث اصلی این پژوهش یعنی نقش رسانه ها در بزهکاری وپیشگیری از وقوع آن، مطابق اصل کلی در هر پژوهش به تبیین مفاهیم پایه ای که شامل بزهکاری، پیشگیری و رسانه و شعب و شاخه های آن از مناظر و دیدگاه های مختلف می پردازیم. این فصل شامل دو مبحث وچهار گفتار می باشد که اصطلاحات فوق مورد تحلیل وارزیابی قرارخواهند گرفت.
مبحث اول : بزهکاری و پیشگیری از آن
مبحث اول این فصل به یکی از مفاهیم اصلی این پژوهش یعنی بزهکاری و پیشگیری از آن تخصیص داده شده است. در این مبحث مفاهیم مربوط به بزهکاری و پیشگیری، تعریف ورویکردهای مختلف مربوط به آنها مورد تعریف وتدقیق قرار خواهند گرفت.
گفتار اول : مفهوم بزهکاری
قبل از تعریف مفهوم بزهکاری لازم است تا اصطلاحات مرتبط با آن برای دستیابی به تعریفی درست وجامع مورد بررسی قرار گیرند، که به قرار زیر می باشند :
الف : جرم
بزه یا جرم از نظر لغوی به معنای ” گناه ” است.1
از دیدگاه جرم شناسی جرم به هرفعل یاترک فعل زیان آور فردی یا گروهی اطلاق می شود که مخل نظم اجتماعی ومغایر باشئون انسانی باشد، ولو اینکه قانون مجازات معترض به آن نشده باشد.2
“از دیدگاه حقوق کیفری هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تععین شده است جرم محسوب می شود”.3
عده ای از حقوقدانان نیز معتقدند که ” نقض قانون هر کشوری در اثرعمل خارجی، درصورتیکه انجام وظیفه یا اعمال حقی آن را تجویز نکند ومستوجب مجازات هم باشد جرم نامیده می شود “.4
بنا به تعریف گاروفالوجرم یعنی ” جریحه دار کردن آن بخش از حس اخلاقی که احساسات بنیادی نوع خواهانه یعنی شفقت ودرستکاری را شامل می شود “.5
تعریفی از جرم نیز در کنفرانس اجرای حقوق کیفر اسلامی واثر آن در مبارزه باجرائم ارائه شده است “جرم مخالفت با اوامر ونواهی کتاب وسنت ، یا ارتکاب عملی است که به تباهی فرد یا جامعه بینجامد ، هر جرم را کیفری است که شارع بدان تصریح کرده و یا اختیار آن را به ولی امر یا قاضی سپرده است “.6
ب : انحراف
انحراف در لغت به معنای ” کج رفتن و از راه گشتن ” است.7
در جرم شناسی به معنای ” دور شدن از یک هنجار و پشت کردن به آن و نوعی هنجار گریزی است. جرم و انحراف هر دومصداق پشت کردن به هنجارهای اجتماعی هستند؛ اما انحراف دور شدن از هنجارهایی است که دارای ضمانت اجراهای اجتماعی، نظیر تقبیح وسرزنش است؛ ولی جرم دور شدن از هنجارهای اجتماعی است که دارای ضمانت اجرای حقوقی است “.8
ج : جرم شناسی
اصطلاح جرم شناسی را برای اولین بار توپینار9دانشمند فرانسوی، در کتاب خود که در سال 1879منتشر نمود به کار برد. در سال 1885 یعنی 6 سال پس از انتشار کتاب مذکور، گاروفالو قاضی ایتالیایی برای اولین بار کتابی را تحت عنوان”جرم شناسی”منتشر کرد لکن در کتاب مذکور تعریف جامع و کاملی از جرم شناسی ننمود.10
جرم شناسی در لغت به معنای ” شعبه ای از علوم اجتماعی که بحث از جرم ومجرم می کند” است.11
ریموند گسن آن را “علمی می داند که به مطالعه عوامل وفرآیندهای فعل مجرمانه می پردازد وباشناسایی این عوامل وفرآیند ها بهترین طرق و روش ها را برای غلبه ویا تخفیف این آفت اجتماعی تعیین می کند”.12
دکتر اردبیلی در تعریف جرم شناسی اینگونه بیان می دارد :

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

” جرم شناسی راباید مجموعه دانش هایی تلقی کرد که در بررسی بزهکاری به علل پیدایی، تکوین، فرایند وآثار جرم توجه دارد”.13
د : تعریف بزهکاری در جرم شناسی
بزهکاری در لغت به معنای”گناهکاری وعدوان”14 و در اصطلاح نوعی قانون شکنی است که از حوزه تخصصی خارج می شود وبه حوزه عمومی مربوط می شود. بزهکاری به معنای شکستن قواعد یا قوانین ممنوع کننده ای است که تنبیه یا مجازات مشروعی رابه دنبال دارد واین مجازات ها مستلزم مداخله یک مرجع یا مقام عمومی است”.15به بیان دیگر “بزهکار در نظام کیفری ما کسی است که فعلی مغایر با اوامر و نواهی قانونگذار مرتکب شود”.16
گفتار دوم : مفهوم و انواع پیشگیری از جرم
پیشگیری از لحاظ لغوی به معنای ” جلوگیری، دفع، تقدم به حفظ صیانت، حفظ صحت، جلوی مرضی را گرفتن ” می باشد.17
جرم شناسان تعاریف متفاوتی از پیشگیری ارائه داده اند، موریس کوسن جرم شناس کانادایی پیشگیری را چنین تعریف می کند ” مجموعه اقدامها و تدابیر غیر قهرآمیز که باهدف خاص مهاربزهکاری، کاهش احتمال جرم، کاهش وخامت جرم، پیرامون علل جرایم اتخاذ می شود”.18
ریموند گسن پیشگیری را “مجموعه اقدام هایی می داند که به جز اقدامات کیفری، که هدف غایی آن منحصراً یا به صورت جزیی محدود کردن دامنه ارتکاب جرم، غیر ممکن کردن، مشکل کردن، کم کردن احتمال وقوع جرم باشد”.19
مهمترین واساسی ترین اصل قانونی درایران که واژه پیشگیری راصراحتاً بکار برده است اصل یکصد و پنجاه و شش قانون اساسی20جمهوری اسلامی ایران مصوب همه پرسی مورخه یازدهم آذر ماه 1358هجری شمسی است و مصوبات شورای بازنگری همین قانون در همه پرسی ششم مرداد ماه 1368هجری شمسی به تصویب رسیده است.21
اصل 156 قانون اساسی مقرر می دارد :
” قوه قضاییه قوه مستقلی است که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت وعهده دار وظایف زیر است.
…5- اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین”.
پیشگیری از جرم از جمله مفاهیم جرم شناسی است که مورد توجه بسیار قرار گرفته است وحالات مختلفی از آن ترسیم شده است که ذیلاً به چند مورد از آن پرداخته خواهد شد :
الف : پیشگیری اجتماعی
پیشگیری اجتماعی ” شامل آن دسته ازتدابیر و اقداماتی است که با مداخله درفرایند رشد افراد ، بهبودشرایط زندگی آنها و سالم سازی محیط اجتماعی و محیط طبیعی به دنبال حذف یا کاهش علل جرم زا و در نتیجه پیشگیری از بزهکاری است”.22
“پیشگیری اجتماعی برمبنای علت شناسی جرم استوار است که نظر برحذف یا خنثی کردن عواملی دارد که در تکوین جرم مؤثرند و با دخالت در محیط های اجتماعی مانع از شکل گیری انگیزه های بزهکارانه وخنثی سازی عوامل جرم زا می گردد”.23
ب : پیشگیری وضعی یا فنی
پیشگیری وضعی به معنای” تغییر در موقعیت های خاصی که احتمال ارتکاب جرم در آن زیاد است به منظور دشوار کردن، پرخطرکردن یاجاذبه زدایی برای کسانی که قصد ارتکاب دارند”.24می باشد. به بیان دیگر” پیشگیری وضعی مبتنی برتغییر وضعیت های پیش ازجرم است که به تجربه با تحدید فرصتهای ارتکاب جرم و یا مشکل تر کردن تحقق این فرصت ها برای مجرمین بالقوه سعی دارد شرایط را به گونه ایی ایجاد نماید که پاسخ شخص به آن موقعیت رفتار مجرمانه نباشد یا دست کم چنین پاسخ هایی تقلیل یابند”.25
باتوجه به تعاریف پیشگیری وضعی، “اقدامات انجام شده در این نوع از پیشگیری را می توان به پنج دسته کلی تقسیم نمود :
1-اقدامات انجام شده با هدف افزایش تلاش بزهکار
2-اقدامات انجام شده باهدف افزایش خطر برای بزهکار
3-اقدامات انجام شده با هدف کاستن از منافع بزهکار
4-اقدامات انجام شده به هدف کاستن از توجیهات ارتکاب جرم
5-اقدامات انجام شده به هدف کاستن از معاذیر ارتکاب جرم “.26
ج : پیشگیری از طریق اعمال ضمانت اجرای کیفری
” بر اساس یافته های محققان جوامع بشری برای مبارزه با جرم از مجازات استفاده می نمودند که این مجازات ها بسته به نوع جرم متفاوت بود. البته هدف از مجازات بیشتر جنبه انتقام جویی داشت با این وجود جنبه پیشگیری ازنظر ها دور نبوده است. با پیدایش حکومت ها، طبقه حاکم همین روش را به اشکال گوناگون وبا اهداف مختلفی از قبیل حفظ نظم وامنیت جامعه، حفظ اقتدار وسلطه طبقه حاکم، حفظ حقوق افراد، اجرای عدالت در پیشگیری از جرایم اجرا می کردند. پیشگیری کیفری در آن زمان از جمله این اهداف بود که با اعمال کیفرهای شدید که عمدتاً بدنی وجسمانی بوده اند موجب دوری افراد از ارتکاب عمل مجرمانه وخودداری مجرمین از ارتکاب جرم می گردید”.27
“امروزه پیشگری کیفری در مباحث جرم شناسی ، حول محوریت فرد قرار داشته واز منظر تأدیبی واخلاقی باپدیده جرم برخورد می کند. مدافعین این تفکر درکشورهای قدرتمند سعی در جهانی نمودن این نگاه وترویج خشونت دفاعی در مقابل جرم، قطع نظر از علل وریشه های آن دارند”.28
“اعمال کیفر دارای کارکردهای متعدد با ماهیت های مختلف می باشد، اصلاح ودرمان، آموزش وتربیت، ارعاب عمومی، ارعاب فردی، خنثی سازی وسزادهی از جمله این کارکردهاست”.29
درمجموع اهدافی که از پیشگیری کیفری مد نظر است به شرح ذیل می باشد :
“الف- اصلاح بزهکار از طریق تعلیم وتربیت جسمی وفکری و روانی با به کار گرفتن تعلیق مجازات، اعمال مجازات سالب آزادی ونگهداری بزهکار در محیط های نیمه باز، باز وآزادی مشروط.
ب- حمایت جامعه از دو طریق :
– تعلیم وتربیت بزهکار برای زندگی مجدد در جامعه، ضمن اعمال مجازات های سالب آزادی واقدامات تامینی وتربیتی.
– طرد بزهکار از زندگی اجتماع، ضمن اعمال مجازات های حبس دائم، حبس های طویل المدت وتبعید.
ج- ارعاب بزهکار(پیشگیری فردی) : ضمن اعمال کیفر هایی از قبیل جزای نقدی ومجازات های سالب آزادی.
د- ارعاب دیگران(پیشگیری عمومی) : با اعمال مجازات های طرد کننده از اجتماع نسبت به بزهکار از قبیل کیفرهایی چون حبس وتبعید و…”30
مبحث دوم : مفهوم رسانه
از آنجاییکه عنوان پایان نامه حاضر”نقش رسانه در بزهکاری و پیشگیری از وقوع آن ” می باشد ، پس لازم است قبل از ورود به بحث اصلی تعریفی از رسانه و انواع آن ارائه داده و کارکردهای آن در جامعه امروزین را جهت درک بیشتر از مطالب بیان نموده تا با تمسک به این مباحث بتوان به تجزیه و تحلیل درست به موضوع اصلی دست یافت.
گفتار اول : تعریف رسانه
رسانه از لحاظ لغوی به معنای ” حسرت، اندوه و افسوس”31 و در جای دیگر به عنوان اصطلاحی کلی که برای اشاره به “سیستم ها یا دستگاههای انتقال اطلاعات و یا سرگرمی بکار برده می شود “32 تعریف نموده اند. جمع رسانه را به عنوان “مجموعه ابزار و روش هایی که برای ارتباط جمعی و شخصی بکار می روند تعریف کرده اند که از لحاظ نوع ارتباط به رسانه های شخصی و رسانه های جمعی تقسیم می شوند”.33 در فرهنگ روزنامه نگاری رسانه جمعی تحت عنوان اطلاع رسانی و رسانه شناسی که اصطلاحی کلی و به معنای “مجموعه ابزارها و روش هایی که برای ایجاد ارتباط با مخاطبان انبوه بکار رفته مورد استفاده قرار می گیرد”.34
“رسانه های جمعی را می توان به رسانه های چاپی مانند : روزنامه، مجله و کتاب که پیام های نوشته شده را به وسیله نسخه برداری و توزیع آنها بصورت عینی انتشارمی دهند، رسانه های پخش که شامل رادیو، تلویزیون، سینما، متن نما، سیستم صوتی عمومی فرودگاهها و پارک ها می شود، رسانه های کامپیوتری که اینترنت و بانک اطلاعاتی”35 را دربر می گیرد و هم چنین رسانه های خیابانی مانند، پوسترهای تبلیغاتی خیابان ها و بدنه های اتوبوس و تابلوهای خیابانی تقسیم بندی نمود.
در مفهوم اصطلاحی رسانه جمعی شامل تنوع وسیعی از رسانه ها مثل روزنامه، مجله، سینما، تلویزیون، رادیو، تبلیغات، بازی های ویدئویی، سی دی ها و … می شود. این رسانه ها را جمعی می نامند زیرا به جمع زیادی از مخاطبان که شامل شمار زیادی از مردم می گردد، عرضه می شود. رسانه های جمعی نه تنها با تفریحات و انواع سرگرمی ها مرتبط هستند بلکه در برگیرنده انتقال بسیاری از تجربه ها و فعالیت های اجتماعی ما نیز هستند.
این اصطلاح که در اصل انگلیسی است ، “به مجموع متون،ابزار و وسایل را می رساند که از توانایی انتقال پیام های ارتباط حسی ویا اندیشه ای دریک زمان به شمار بسیار ازافراد و مخصوصا در فواصل زیاد برخوردارند”.36
اولسون از رسانه چنین تعریف کرده است” رسانه عبارت ازیک تکنولوژی(نه الزاماً ماشینی) برای اطلاع دادن برای ضبط کردن اشتراک در نمادها است که معمولا محدود به حواس خاص وهمراه با نوعی شکل گیری اطلاعات است نظیر چاپ، انواع طراحی، ضبط صوت، تلویزیون ومانند آنها “.37
دنیس مک کویل معتقد است ،” رسانه ها دریچه هایی هستند که ما را قادر می سازند ماورای محیط پیرامون خود را ببینیم؛ مفسرانی که به ما کمک می کنند تا تجربه را درک کنیم؛ سکوهایی که اطلاعات را منتقل می کنند؛ علایم راهنمایی که دستورها و جهت ها را در اختیار ما می گذارند؛ صافی هایی که قسمت هایی از تجربه را کنار می گذارند و بر بقیه تاکید می کنند؛ آیینه هایی که تصویرمان را منعکس می کنند و …”.38
هارولد آدامز ایتیس نیز رسانه را به عنوان عصاره ی تمدن می شناسد و معتقد است، “تاریخ توسط رسانه ها در هر عصر و زمانی هدایت می شود.” وی رسانه های ارتباطی را توسعه ذهن انسان می داند و می گوید: “رسانه آنچه را که در یک دوره تاریخی اتفاق می افتد و با اهمیت به نظر می رسد تعیین می کند”.39
ژان کازنو در کتاب خود وسایل ارتباط جمعی را اینگونه تعریف نموده است “وسایل ارتباط جمعی آن دسته از وسایلی هستند که در تمدن های جدید به وجود آمده و مورد استفاده اند، و ویژگی اصلی آنها قدرت و شعاع عمل گسترده است، اصطلاح ارتبط جمعی مشخص کننده آن نوع از ارتباطی است که هدف آن برقراری رابطه با یک مخاطب یا گروه کوچکی نیست، بلکه جمع را در نظر دارد “. 40
“رسانه های جمعی دارای مشخصاتی از جمله : سرعت انتشار، مداومت انتشار ، وسعت جهانی حوزه انتشار، فراوانی و گوناگونی محتوی می باشد “.41
بجاست که در این مبحث به اصطلاحی بنام پروپاگاندا که در عالم رسانه مطرح است اشاره شود.
“واژه پروپاگاندا یا تبلیغ سیاسی از عبارت لاتین congragatio de propaganda fild به معنی “مجمع مروجین ایمان” گرفته شده است. این مجمع در سال ???? از طرف کلیسای کاتولیک رم در اقدامی مبارزه‌ جویانه علیه نهضت اصلاح دین تأسیس گردید. اهمیت پدیده پروپاگاندا در فاصله دو جنگ جهانی موجب شد تا نخستین ایده‌های تئوریک درباره تأثیرات رسانه‌های همگانی به وجود آید. لذا می‌توان ریشه‌های نظریه‌پردازی در دو حوزه مهم از ارتباطات را در همین اندیشه‌های اولیه درباره پروپاگاندا جستجو کرد. این دو حوزه عبارتند از: ?. تغییر نگرش و یافتن مؤثرترین تکنیک برای ایجاد تغییر در نگرش مردم
?.نظریه‌پردازی درباره تاثیرات عمومی رسانه‌های همگانی
کتاب کلاسیک لاسول که در سال ???? تحت عنوان “تکنیک پروپاگاندا (تبلیغ سیاسی) در جنگ جهانی اول” منتشر شد، نخستین کوششی بود که به طور جدی از پروپاگاندا تعریف به عمل آورد. از نظر لاسول “پروپاگاندا کوششی است که به منظور کنترل نظرها با استفاده از نمادهای مهم و یا از طریق بهره برداری از داستان ها، شایعات، گزارش ها، تصویرها و اشکال دیگر ارتباط اجتماعی صورت می گیرد”.
در سال ???? لاسول تقریباً تعریف متفاوتی از پروپاگاندا ارائه داد. در این تعریف “پروپاگاندا به معنی وسیع خود، عبارتست از تکنیک اثرگذاری بر رفتار انسان از طریق سازماندهی و یا دست کاری در واقعیت ها” دست کاری در واقعیت ها ممکن است در قالب های گفتاری، نوشتاری، تصویری و یا موسیقی باشد . تعریف هایی که لاسول پیشنهاد کرده است شامل بسیاری از آگهی های تجاری و همچنین مسائلی که تحت عنوان “ترغیب” مطرح شده است می گردد. هرچند لاسول تصریح کرده است که “هم آگهی های تجاری و هم روابط عمومی ها بخشی از رشته پروپاگاندا محسوب می شوند”.
“پروپاگاندا گونه ای ارتباط است که در آن، اطلاعات هماهنگ و جهت‌دار برای بسیج افکار عمومی از طریق تبلیغات سیاسی پخش و فرستاده می شود. تبلیغات سیاسی شکلی از ارتباط است که هدف آن نفوذ بر گرایش یک جمع یا جماعت به موضع و دلیل دلخواه مبلغ سیاسی است. پروپاگاندا برخلاف تهیه اطلاعات ناجانبدارانه، در اصلی ترین معنای خود، دادن اطلاعات با هدف نفوذ بر یک مخاطب است. در این راستا، اغلب اوقات، واقعیت ها به طور گزینشی بیان و بازنمایی می شوند(درحالی که نادرستی آن برگوینده روشن و آشکار است) تا از سوی مخاطب، واکنش و رفتاری احساسی و نه آگاهانه وخردمندانه سربزند. نتیجه این امر، تغییر گرایش دلخواه به سوی هدفی است که برای مخاطب هدف گیری شده و به منظور پیشبرد یک برنامه سیاسی، درنظرگرفته شده است. افزون براین، پروپاگاندا می تواند در شکل یک نبرد و جنگ افروزی سیاسی نیز تلقی شود”.42
“راجر براون روانشناس آمریکایی، ابتدا سعی نموده است که پدیده های پروپاگاندا و ترغیب را از یکدیگر متمایز سازد و سپس به بررسی و ارائه تعریفی از پروپاگاندا اقدام نماید. براون “ترغیب” را عمل استفاده از نمادها به منظور ایجاد تغییر در رفتار دیگران تعریف کرده است. او معتقد است که کوشش هایی که برای ترغیب صورت می گیرد زمانی به پروپاگاندا تغییر می یابند که “فرد به این نتیجه برسد که رفتاری که هدف ترغیب کننده است بیشتر به نفع اوست تا به سود ترغیب شونده”. در اینجا هیچ معیار مطلقی که فرد یقین کند کدام رفتار ترغیب و کدام پروپاگاندا است به درستی مشخص نشده است و این تمایز بستگی به قضاوت فرد دارد .
پروپاگاندا، آن گونه که توسط لاسول و براون تعریف شده است بسیاری از حوزه های فعالیت انسانی را در بر می گیرند، از جمله آگهی های تجاری (جایی که هدف به نفع دریافت کننده نیست، بلکه مقصود فروش بیشتر توسط فروشنده است) بسیاری از مسائل مبارزات انتخابات (جایی که هدف اساسی خوشبختی دریافت کننده نیست بلکه هدف اصلی انتخاب نامزد انتخاباتی است)، همچنین بسیاری از فعالیت روابط عمومی ها را نیز شامل می شود (جایی که معمولاً منافع دریافت کننده موردنظر نیست، بلکه بیشتر ایجاد ذهنیت مثبت نسبت به یک شرکت است). در جایی دیگر، لاسول اهداف چهارگانه پروپاگاندا را نیز مطرح ساخته است که عبارتند از : ?- بسیج کردن احساسات علیه دشمن ?- حفظ روابط حسنه با متحدین
?- حفظ دوستی و در صورت امکان جلب همکاری کشورهای بی طرف ?- تضعیف و نابودی روحیه دشمن
تکنیک های هفت گانه پروپاگاندا عبارتند از :
1- برچسب زدن : با استفاده از این تکنیک به شخص ، یک ایده یا یک گروه که هدف حمله است یک برچسب توهین آمیز زده می شود . این تکنیک با این هدف مورد استفاده قرار می گیرد که ایده و فکری را رد کنیم و یا محکوم سازیم، بدون آن که در صدد یافتن دلیلی برای تصمیم خود باشیم. برچسب زدن و توهین معمولاً در آگهی های تجارتی، که بر اساس رقابت عمل می کنند، مورد استفاده قرار نمی گیرند. دلیل آن احتمالاً اکراه از بردن نام محصولات رقیب و یا انگ زدن به چنان محصولاتی است. از این تکنیک غالباً در سیاست و سایر حوزه های عمومی استفاده می شود .

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید